Diana Palmer

Księżniczka z Teksasu

Tłumaczenie:

Janusz Maćczak

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Edith Danielle Morena Brannt nie przepadała za nowym szefem. Właściciel Rancho Real – czyli Królewskiego Rancza – w Spanish nieopodal Catelow w stanie Wyoming, był potężnie zbudowanym i władczym mężczyzną, co przy jej drobnej posturze i łagodnym sposobie bycia stanowiło poważny kłopot. Do tego szef żywił wobec niej uprzedzenia, które podzielali prawie wszyscy robotnicy rolni.

Morie, jak nazywali ją przyjaciele, z trudem hamowała wybuchy złości, gdy Mallory Dawson Kirk podnosił na nią głos. Był człowiekiem niecierpliwym, porywczym i zadufanym w sobie, zupełnie jak jej ojciec, który stanął okoniem, gdy zapragnęła podjąć pracę na rodzinnej farmie. Zresztą stawał jej okoniem we wszystkim, aż wreszcie miała tego dość. Co z tego, że ojciec cenił jej inteligencję i wykorzystywał w pracy biurowej, a także uwzględniał rady i pomysły w zakresie planowania rozwoju rancza, skoro tak czy inaczej trzymał córkę w złotej klatce? W jego oczach w pierwszym rzędzie była posażną panną na wydaniu, która ma dobrze wyjść za mąż i obdarzyć go wnukami. Miała tego szczerze dość. Twardo oznajmiła ojcu, że poszuka pracy gdzie indziej, spakowała się i wyjechała. Miała dwadzieścia trzy lata, dlatego w sensie prawnym nie miał nad nią żadnej władzy i mogła sama o sobie decydować. Więc zdecydowała. Wprawdzie Shelby, jej matka, oraz brat Cort próbowali łagodnej perswazji, lecz bezskutecznie. Morie kochała rodzinę, ale za nic nie mogła zgodzić się na los, który zaprogramował dla niej ojciec. Nie godziła się na rolę kukły, to znaczy dobrze ułożonej panienki, o której rękę zabiegają mężczyźni ze względu na jej majątek i pochodzenie, a nie na to, kim naprawdę jest. Czuła się przez to poniżona, traktowana jak bezwolna idiotka, kukła właśnie. Dlatego gorąco zapragnęła zatrudnić się na obcym ranczu, gdzie nikt jej nie zna. Nawet pomimo napadów złego humoru Mallory’ego i dającej się nieraz odczuć rezerwy ze strony personelu była szczęśliwa, że w sumie została zaakceptowana w tym twardym świecie jako zwykła, uboga i ciężko pracująca kobieta. Ale nie o to tylko chodziło. Przede wszystkim chciała nauczyć się pracy na ranczu. Ojciec jej na to nie pozwalał, nie godził się, by choćby zbliżyła się do bydła, zupełnie jakby miało to zbrukać jaśnie panienkę. Tyle że to nie była osiemnastowieczna Anglia, tylko dwudziesty pierwszy wiek i Ameryka, a ona nie była księżniczką czekającą na swojego królewicza, tylko młodą kobietą, która pragnęła żyć na własny rachunek.

– I jeszcze jedno – powiedział szorstko Mallory, mierząc Morie gniewnym spojrzeniem. – Kiedy skończysz robotę, zawsze wieszaj klucze na miejscu. Nigdy nie chowaj ich do kieszeni i nie wynoś ze stajni. Jasne?

Morie, która istotnie w razie potrzeby wynosiła klucz od głównej siodlarni poza teren posiadłości, zaczerwieniła się.

– Przepraszam pana – powiedziała cicho. – To się więcej nie powtórzy.

– W przeciwnym razie stracisz pracę – zagroził.

– To moja wina – wtrącił z uśmiechem stary brygadzista Darby Hanes. – Zapomniałem ją o tym uprzedzić.

Mallory milczał przez chwilę, po czym powiedział:

– Okej. Cenię twoją szczerość i uczciwość, Darby. – Znów spojrzał na Morie: – Jako niedawno zatrudniona pracownica powinnaś brać z niego przykład.

– Proszę pana – jej rumieniec jeszcze się pogłębił – nigdy nie przywłaszczam cudzej własności.

Popatrzył na jej postrzępione dżinsy i zniszczone buty. Doprawdy, nieciekawy wizerunek. Tyle że na ranczu nikt nie chodzi w atłasach. Poza tym nie zamierzał pochopnie osądzać tej dziewczyny, dopiero czas pokaże, co naprawdę jest warta.

Mallory Kirk nie był pięknym mężczyzną, ale z całą pewnością imponującym. Ta postura! Do tego gęste czarne włosy zaczesane z przedziałkiem z boku, duże uszy i nos, oczy osadzone głęboko pod wydatnym czołem, gęste brwi, a jego usta były tak zmysłowe, że Morie podczas pierwszego spotkania nie mogła oderwać od nich wzroku. Uznała, że właśnie te usta z naddatkiem rekompensują niedostatki urody. Miał głęboki aksamitny głos, duże wypielęgnowane dłonie i równie wielkie stopy w starych zabłoconych butach. Był właścicielem rancza i nikt nigdy o tym nie zapominał, ale pracował razem ze swoimi ludźmi pośród błota i bydlęcej krwi jak prosty parobek.

W istocie tak robili wszyscy trzej bracia Kirkowie. Mallory był najstarszy, miał trzydzieści sześć lat. Drugi z braci, młodszy o dwa lata, miał na imię Cane, podobnie jak brzmiało nazwisko panieńskie matki Morie, które jednak pisało się przez K. Cane stracił rękę podczas drugiej wojny w Zatoce, zmagał się z alkoholizmem i przechodził kurację odwykową, w czym bracia bardzo go wspierali.

Najmłodszy z nich, trzydziestojednoletni Dalton, były strażnik graniczny urzędu imigracyjnego, z niejasnego powodu miał przezwisko Tank. Odniósł liczne rany w strzelaninie podczas bitwy z gangiem przemytników narkotyków na meksykańskiej granicy Arizony i przez długie tygodnie przebywał w szpitalu w tak ciężkim stanie, że lekarze nie dawali mu żadnych szans, jednak ku ich zdumieniu wylizał się. Gdy stanął na nogi, złożył wymówienie i wrócił do rodzinnego rancza w Wyomingu. Nigdy nie wspominał o tamtym dramatycznym zdarzeniu, ale Morie widziała, jak na odgłos strzału w gaźniku starej ciężarówki padł na ziemię. Wybuchnęła śmiechem, lecz Darby Hanes uciszył ją i opowiedział o tym, co przeżył Dalton, gdy pracował w straży granicznej. Odtąd nigdy już nie śmiała się z jego dziwnych zachowań. Było oczywiste, że zarówno on, jak i Cane wskutek dramatycznych przeżyć doznali uszczerbku nie tylko fizycznego, lecz także psychicznego. Do niej nigdy nie strzelano ani nie przeżyła nic równie okropnego. Rodzice i brat chronili ją niczym cieplarnianą różę. Dopiero teraz zaznała prawdziwego życia. To był jej wybór, bunt cieplarnianej róży, która nią być nie chciała. Tyle że Morie jeszcze nie wiedziała, czy owo prawdziwe życie, przynajmniej w tym wydaniu, naprawdę jej się podoba. Czas pokaże.

Dotąd mieszkała na olbrzymim ranczu ojca. Jaśnie panienka odbierała stosowną edukację, w tym również jeździła konno, czego nauczył ją ojciec, jednak, co oczywiste przy takim wychowaniu, nie nawykła do codziennej znojnej pracy. Dlatego tutaj, jako pracownica fizyczna, przez pierwsze dni nie bardzo sobie radziła.

Szczęśliwie zaopiekował się nią Darby Hanes. Między innymi pokazał Morie, jak należy dźwigać wielkie bele siana zwożone do stodoły, by nie nadwerężyć pleców. Bracia Kirkowie nie uznawali nowoczesnej metody składowania siana w wielkich, mechanicznie rolowanych belach, gdyż uważali ją za nieefektywne marnotrawstwo. Nauczył ją też podkuwania koni, choć na ranczu zatrudniano kowala, i leczenia pęcin. W ciągu niespełna dwóch tygodni zdobyła mnóstwo umiejętności, jakich z całą pewnością nie uczono w college’u.

– Nigdy wcześniej nie miałaś z tym do czynienia – orzekł Darby niby to oskarżycielskim tonem, ale z uśmiechem.

– To prawda, nie miałam, ale bardzo potrzebowałam tej pracy – odparła, nie wyjaśniając, że tej pracy potrzebowała nie po to, by przeżyć, lecz po to, by odmienić swoją egzystencję. – Zachował się pan wobec mnie wspaniale, panie Hanes. Jestem ogromnie wdzięczna, że nie powiadomił pan szefa o mojej nieporadności, tylko nauczył mnie wszystkiego, co umożliwia mi wypełnianie obowiązków.

Na szczęście mój ojciec nic o tym nie wie, pomyślała. Gdyby dotarło do niego, że Hanes pozwala jego ukochanej księżniczce podkuwać konie, obdarłby go żywcem ze skóry.

– Nie ma sprawy. – Darby lekceważąco machnął ręką. – I pamiętaj, zawsze wkładaj rękawice. – Wskazał tylną kieszeń Morie, z której wystawały. – Masz piękne dłonie. Moja żona też dawniej takie miała – dodał w zadumie. – Kiedy ją poznałem, grała na fortepianie w eleganckiej restauracji. Pobraliśmy się po zaledwie dwóch randkach. Nie mieliśmy dzieci. Dwa lata temu zmarła na raka. – Przymknął na moment oczy. – Wciąż za nią tęsknię – wyznał cicho.

– Przykro mi – powiedziała Morie.

– Już niebawem znów się z nią spotkam. Wiesz, śmierć to nic niezwykłego czy wyjątkowego, jest wpisana w życie. To nasz nieuchronny los.

Niby była to banalna prawda, a jednak w ustach Darby’ego Hanesa zabrzmiała głęboko, podsumowywała wiele dziesiątków przeżytych pracowicie i w miłości lat. Ten długi dystans Morie dopiero miała przed sobą, co uzmysłowiła sobie, wychwytując całą powagę tej również niby banalnej, a jednak jakże ważnej refleksji. Zarazem wydało jej się dziwne, że prowadzi na ranczu dyskusję na tak zasadniczy, wręcz filozoficzny temat.

Darby musiał wyczuć jej zdziwienie, bo spytał kpiąco:

– Uważasz, że robotnicy rolni to ci, którzy rzucili naukę w liceum? – Popatrzył na nią przenikliwie. – Na przykład ja zrobiłem magisterium z fizyki teoretycznej na MIT. – Zrobiła wielkie oczy. Massachusetts Institute of Technology była to najsłynniejsza uczelnia techniczna nie tylko w Stanach, ale i na całym świecie. – Byłem najbardziej obiecującym studentem na roku, ale żona chorowała na płuca i lekarze zalecili jej, by przeprowadziła się na zachód, gdzie klimat jest suchszy. Jej ojciec prowadził ranczo… – Urwał. – Przepraszam, mam skłonność do nadmiernego gadulstwa. W każdym razie porzuciłem fizykę i filozofię, którą również studiowałem, i zacząłem pracować przy krowach. Może to wydać się dziwne, ale szybko się przekonałem, że wolę to od laboratorium naukowego. Potem w tym samym charakterze zatrudniłem się tutaj. Ale nie jestem tu jedyną osobą z cenzusem naukowym. Mamy trzech pracowników na niepełnych etatach, którzy uczą się w college’u dzięki stypendiom ufundowanym przez braci Kirków.

– Jak to miło z ich strony! – zawołała.

– Bracia Kirkowie wyglądają na twardych i szorstkich i zazwyczaj tak się zachowują, ale pomogą każdemu w potrzebie. – Wstał. – Zapłacili za leczenie mojej żony, gdy skończyły się środki z ubezpieczenia zdrowotnego, a sam pobyt w szpitalu, nie mówiąc nawet o zabiegach i operacjach, to ogromny koszt. A oni bez wahania wyasygnowali pieniądze.

Ze wzruszenia ścisnęło ją w gardle. Cóż za hojny gest! Z drugiej strony wiedziała, że kierujący się zasadami moralnymi bogacze tak właśnie się zachowują. Jej rodzina tak samo postępowała wobec swoich pracowników, ale Morie nie powiedziała tego, by zachować w tajemnicy swoje pochodzenie.

– Bardzo ładnie z ich strony – powtórzyła z głęboką aprobatą.

– Będę tu pracował aż do śmierci, jeśli zechcą mnie dalej zatrudniać. To wspaniali ludzie.

Usłyszeli, że ktoś podszedł do nich. Gdy się odwrócili, zobaczyli szefa.

– Dziękuję za ten dowód uznania, ale wydaje mi się, że trzeba już oporządzić krowy na południowym pastwisku – powiedział Mallory z błyskiem w czarnych oczach.

– Racja – odrzekł Darby. – Przepraszam, ale właśnie wychwalałem pana przed tą młodą damą. Zaskoczyło ją, że studiowałem filozofię.

– Nie mówiąc już o fizyce teoretycznej – dorzucił sucho Mallory.

– No tak, wobec tego nie wspomnę o pańskim magisterium z biochemii. -Darby uśmiechnął się prowokująco.

– Dzięki – burknął Mallory.

Stary brygadzista mrugnął do Morie i odszedł, zostawiając ich samych.

Przy tym ogromnym mężczyźnie poczuła się jeszcze mniejsza i drobniejsza, niż była w rzeczywistości, zarazem jednak nie czuła się już aż tak przytłoczona jak na początku.

– Morie… – powiedział cicho. – Masz niecodzienne imię.

– To od Moreny. Oficjalnie nazywam się Edith Danielle Morena Brannt -wyjaśniła z uśmiechem. – Matka wiedziała, że odziedziczę ciemne włosy po niej i po ojcu, więc dodała mi trzecie imię Morena, co po hiszpańsku znaczy ciemnowłosa. Miałam… hm… hiszpańskich pradziadków. – Omal się nie wygadała, że pochodzi z hiszpańskiej rodziny królewskiej, faktycznie więc miała prawo po matce używać książęcego tytułu. Hiszpańska księżniczka oporządzająca krowy na Rancho Real w Wyomingu… Uśmiechnęła się na tę myśl. W żadnym razie nie zamierzała wyjawić swojego rodowodu. Pragnęła, by postrzegano ją jako ubogą, lecz uczciwą pracownicę rolną. Jej nazwisko jest dość częste w południowym Teksasie, nie powinna więc się bać, że Mallory skojarzy ją z Kingiem Branntem, potentatem w hodowli bydła.

– Morie… – powtórzył. – Ładne imię.

– Naprawdę przepraszam za tamten klucz.

– W zeszłym miesiącu zrobiłem to samo. – Wzruszył ramionami. – Ale ja jestem tu szefem, więc na mocy definicji tego słowa nie popełniam błędów. A pracownik to jest osoba, która zawsze o tym pamięta – oznajmił stanowczo.

– Nie zapomnę o tym, proszę pana.

– To dobrze… – Przyjrzał się jej drobnej sylwetce o uroczo krągłych kształtach. Morie miała długie czarne włosy, które wiązała w kok na szczycie głowy, duże brązowe oczy, ładne usta i nieskazitelną cerę. Nie była pięknością, ale przyjemnie się na nią patrzyło. Nie wydawała się stworzona do fizycznej pracy.

– O co chodzi? – spytała zakłopotana jego spojrzeniem.

– Przepraszam, ale pomyślałem, jak bardzo różnisz się od kobiet, które tu zatrudniamy.

– No cóż… – Akurat do tego mogła się przyznać. – Ukończyłam college i zrobiłam licencjat.

– Aha… Co studiowałaś?

– Historię. – Mimowolnie zerknęła wokół. – Wiem, że akurat ta dziedzina wiedzy niezbyt tu się przydaje, a stare dzieje wielu ludziom wydają się nudne. – Zabrzmiało to tak, jakby się usprawiedliwiała, dlatego dodała pewniejszym głosem: – Ale ja ją uwielbiam.

– Powinnaś porozmawiać z Cane’em – odparł po krótkim namyśle. – Jest magistrem antropologii. Szkoda, że nie z paleontologii, ponieważ w pobliżu znajduje się jezioro Fossil należące do formacji Green River. Zarówno w jeziorze, jak i w całej formacji jest dużo skamielin liczących wiele milionów lat. Kiedyś Cane z wielkim zapałem kopał w ziemi… – Przerwał na moment. – Niestety nawet nie chce o tym słyszeć, by mógł do tego wrócić.

– Z powodu utraty ręki? – spytała wprost. – Przecież może nadzorować prace wykopaliskowe i katalogować znaleziska. – Speszyła się trochę. – Wiem, że to nie moja sprawa, a ja strasznie się wymądrzam, ale jako dodatkowy kierunek studiowałam antropologię.

Wybuchnął śmiechem.

– Nic dziwnego, że lubisz pracę na ranczu. Spotkać tu można ciekawe ludzkie indywidua – skomentował rozbawiony. – Brałaś udział w wykopaliskach antropologicznych?

– Owszem, choć nie odkryłam brakującego ogniwa w łańcuchu ewolucyjnym człowieka. – Też się uśmiechnęła. – To moje grzebanie w ziemi doprowadzało moją matkę do rozpaczy. Wracałam do domu umorusana jak nieboskie stworzenie. – Zdarzało się, że ojciec gościł wybitnych europejskich polityków czy członków królewskich rodzin, a w domu zamiast „jaśnie panienki” pojawiało się „nieboskie stworzenie”. Oczywiście powiedziała tylko tyle: – Było kilka zabawnych incydentów, gdy wracałam do domu ubłocona.

– Wyobrażam sobie. – Westchnął. – Cane nie pogodził się ze swoim kalectwem, nie przystosował się. Przestał uczęszczać na fizykoterapię, co więcej, nie uczestniczy w rodzinnych uroczystościach. Zostaje w swoim pokoju i gra przez internet w gry komputerowe. – Urwał. – Dobry Boże, dlaczego właściwie ci o tym wszystkim opowiadam?

– Potrafię milczeć jak grób. Nigdy nie powtarzam nikomu tego, co zawierzono mi w zaufaniu.

– Umiesz słuchać. Mało kto to potrafi.

– Pan potrafi. – Uśmiechnęła się.

– Jako szef muszę umieć wysłuchiwać ludzi.

– Racja… Lepiej dokończę układanie siana. – Zerknęła na niego. – Wie pan, że w dzisiejszych czasach większość ranczerów stosuje mechaniczne formowanie beli…

– Daj spokój – przerwał jej szorstko. – Nie lubię tych nowomodnych tak zwanych ulepszeń. Prowadzę ranczo tak, jak prowadził je ojciec, a wcześniej dziadek. Stosujemy płodozmian, hodujemy bydło bez chemicznych suplementów paszy, zachowujemy naturalną uprawę zbóż i roślin pastewnych. I na terenie naszego rancza nie pozwalamy wydobywać ropy naftowej. W wielu rejonach stanu Wyoming, na południe stąd, uzyskuje się ropę z łupków skalnych, ale my nie sprzedajemy ani nie wydzierżawiamy ziemi do tego celu.

Wiedziała, że Mallory jest bardzo uczulony na punkcie ochrony środowiska. Czytała artykuł o jego ranczu zamieszczony w lokalnej gazecie z północnego zachodu poświęconej hodowcom bydła. Ta gazeta leżała na stole w baraku robotników rolnych.

– Na czym polega ta metoda uzyskiwania ropy? – spytała z zaciekawieniem.

– Wstrzykuje się ciecz pod wielkim ciśnieniem do pokładów skalnych, by je rozkruszyć i uzyskać dostęp do złóż ropy naftowej oraz gazu ziemnego. Jeśli proces przeprowadza się niewłaściwie, można doprowadzić do zanieczyszczenia podziemnych zbiorników wodnych, mówi się też, że może spowodować trzęsienie ziemi. – Patrzył na nią z powagą. – Nie zamierzam ryzykować skażenia bezcennych zasobów wody.

– Rozumiem.

– Słuchałem też wykładów na temat zalet stosowania modyfikowanych genetycznie zbóż oraz klonowania. – Pochylił się naprzód. – Nigdy się na to nie zgodzę, chyba że po moim trupie!

Na tę pełną ognia i zapalczywości wypowiedź mimowolnie zareagowała śmiechem. Patrzył na jej twarz o delikatnych rysach, na jej czarne oczy skrzące wesołymi iskierkami. Jej reakcja zdziwiła go, zaraz jednak zrozumiał, że rozbawiły ją nie jego poglądy, ale nadmierna emfaza, z jaką je przekazał. Innymi słowy, Morie była nie tylko ładna, ale miała także poczucie humoru. W niczym nie przypominała Gelly Bruner, przyjaciółki Mallory’ego, układnej i wyrafinowanej kobiety ze Wschodniego Wybrzeża, której rodzina przed kilku laty przeprowadziła się do Wyomingu i nabyła niewielkie ranczo nieopodal posiadłości Kirków. Poznali się w Denver na koktajl party podczas zjazdu hodowców bydła, na którym jej ojciec wygłaszał prelekcję. Mallory spotykał się z Gelly, lecz nie zależało mu na nawiązaniu namiętnego romansu, w każdym razie nie teraz, jako że fatalne przeżycia zniechęciły go do poważniejszych związków. Poza tym, mówiąc wprost, był przekonany, że owa układna i wyrafinowana Gelly jest z nim z bardzo prozaicznego powodu. Wydawał na nią dużo pieniędzy. Gdy tylko przestanie to robić, pójdzie swoją drogą. Cóż, nie miał żadnych złudzeń co do swej urody. Nie tyle on zdobywał kobiety, co jego majątek.

– Bardzo się pan zadumał – z uśmiechem skomentowała jego milczenie.

– Zbyt głęboko, by się tym dzielić. – Też się uśmiechnął. – No, Morie, wracaj do pracy. W razie potrzeby zwracaj się ze wszystkim do Darby’ego.

– Tak jest, sir. – Odruchowo użyła wojskowego zwrotu, i w sumie w stosunku do Mallory’ego wydało się to jej właściwe. Tak często zwracali się kowboje do jej ojca. Obaj należeli do tych, którzy samym swym wyglądem i sposobem bycia wzbudzają posłuch i respekt.

– Dla odmiany teraz ty odpłynęłaś myślami – rzucił prowokująco.

– Ot, takie tam – odparła wesoło. – Nic ciekawego.

– Niech będzie… – Patrzył na nią przez chwilę. Instynktownie wyczuła, że zbiera się do bardzo osobistego pytania, usłyszała jednak: – Jaki jest twój ulubiony okres w historii?

Owszem, pytanie było obojętnej natury, ale tylko pozornie. Gdy kinomana spytamy o ulubione filmy, mnóstwo się o nim dowiemy. Podobnie gdy historyka spytamy o ulubiony okres w dziejach lub ukochane postaci. Czyżby Mallory właśnie w ten sposób chciał ją wysondować?

– Pasjonują mnie czasy Tudorów – wyznała z uśmiechem.

– Ach tak! – Nie był biegły w historii, wiedział jednak, że była to niesłychanie burzliwa epoka w dziejach Anglii. – A kogo z dynastii cenisz najbardziej?

– Królową Marię.

– Krwawą Mary? – Nie krył zdumienia. – Ten przydomek dostała nie dlatego, że wymyśliła koktajl o tej nazwie, tylko za całkiem inne i naprawdę krwawe dokonania.

– To czarna legenda! – Spiorunowała go wzrokiem. – Owszem, królowa Maria nie była niewiniątkiem, tyle że postępowała zgodnie z duchem swojej epoki. Wszyscy Tudorowie więzili ludzi w lochach, ścinali, palili na stosach. Obciąża to nie tylko jej sumienie, tak samo postępował ojciec Marii, jej brat, a także siostra Elżbieta. Ważne, co poza tym reprezentowali, a ja uważam, że królowa Maria… Och, naprawdę można jej mnóstwo zarzucić, ale… – Uśmiechnęła się. – Przepraszam, strasznie się podekscytowałam, a temat jest długi i skomplikowany. W każdym razie Maria przeszła do historii jako ta zła, a Elżbieta jako ta dobra, mądra i zasłużona dla kraju. A tak naprawdę największą zasługą królowej Elżbiety było to, że żyła i panowała najdłużej, dzięki czemu miała szansę zadbać o dobry PR, mówiąc współczesnym językiem.

– Rozumiem – odparł z podejrzaną powagą. – Chodziło o to, by dobrze sprzedać legendę o Elżbiecie. By tego dokonać, mianowała Wielkiego Lorda do spraw Królewskiego Marketingu. – Nie wytrzymał i wybuchnął śmiechem.

– Łatwo sobie podkpiwać! – zaperzyła się. – Owszem, od czasów Elżbiety zaczęła się imperialna potęga Anglii, ale to tylko w minimalnym stopniu jej zasługa. Zdecydowały warunki geopolityczne, mówiąc najkrócej, fundamentalne błędy popełnione przez Hiszpanię i Francję… – Machnęła ręką. – To naprawdę strasznie skomplikowany temat. W każdym razie jeśli chodzi o królową Elżbietę, to jestem absolutnie przekonana, że na trwałe zagościła w historii jako jasna gwiazda nie dzięki prawdziwym zasługom, ale na skutek sprawnie i konsekwentnie przeprowadzonej przez jej popleczników akcji propagandowej.

– Cóż, nie jestem biegły w historii. Pamiętam trochę ze szkoły, wpadają też w ucho jakieś obiegowe opinie o tym czy owym… – Skrzywił się. – Nie tylko nie jestem biegły. Po prostu nie cierpię historii.

– Szkoda.

– Może jednak ją polubię? A przynajmniej epokę Tudorów? Muszę trochę o nich poczytać, żebyśmy mogli podyskutować o zaletach i przywarach Henryka, Marii czy Elżbiety.

– Bardzo bym się ucieszyła, bo uwielbiam takie dyskusje.

– Ja również… o ile na koniec wygrywam.

– No to jest nas dwoje! – Posłała mu szelmowski uśmiech i wróciła do pracy.

W nocy w baraku mieszkalnym robotników rolnych panowała cisza. Morie miała osobny pokoik przeznaczony dla pracownic zatrudnianych na ranczu. Był ciasny i skąpo wyposażony, ale go lubiła. Przywiozła ze sobą iPoda, więc surfowała po internecie, oglądała filmy i programy telewizyjne. Poza tym mnóstwo czytała. Nie przesadziła, gdy wspomniała o swojej pasji do historii. Po skończeniu college’u zaspokajała ją, wyszukując tłumaczenia hiszpańskich manuskryptów dotyczących Marii Tudor i jej pięcioletniego okresu panowania w Anglii. Wynajdywała rękopisy w najdziwniejszych miejscach. Fascynowało ją myszkowanie po wirtualnych bibliotekach i smakowanie historii, którą skrupulatnie przetransponowano na obrazy cyfrowe. Podziwiała pełnych oddania bibliotekarzy, którzy poświęcali swój czas i umiejętności, by udostępnić publicznie tak wielką wiedzę. Zachwycała się również utalentowanymi ludźmi, którzy władają starożytną greką i łaciną i przekładają dawne teksty na współczesną angielszczyznę, wyświadczając olbrzymią przysługę historykom, którzy nie znają tych języków.

Podziwiała też wspaniałe osiągnięcia techniki, które to wszystko umożliwiały. Zasnęła, rozmyślając o tym, jakie jeszcze cuda przyniesie postęp w dziedzinie elektroniki.

O świcie obudziła ją komórka.

– Halo – wymamrotała zaspana Morie.

– Witaj, śpioszku!

– Cześć, mamo. – Odwróciła się na plecy. – Jak tam w domu? – spytała z uśmiechem.

– Tęsknię za tobą. – Shelby westchnęła. – Twój ojciec jest tak bardzo rozdrażniony, że nawet starzy pracownicy schodzą mu z drogi. Wciąż się dopytuje, gdzie jesteś.

– Nie waż się mu tego mówić! – zawołała Morie.

– Nie powiem. – Matka znów westchnęła. – Ale grozi, że wynajmie prywatnego detektywa, by cię odszukał. Nie mieści mu się w głowie, że jego mała córeczka wyjechała pracować zarobkowo.

– Po prostu wścieka się, że nie zdołał mnie zmusić do ślęczenia nad arkuszami kalkulacyjnymi, z którymi sobie nie radzi, i nie włączyłam się w prace nad programem racjonalnego żywienia bydła. Przynajmniej na razie wolę inne zajęcia. – Ostatnie zdanie powiedziała ciszej, jakby do siebie. – Ale nie martw się, mamo, niedługo wrócę do domu.

– Mam nadzieję, że zjawisz się na pokazie naszego bydła.

Miał się odbyć dopiero za trzy tygodnie, ale King Brannt wszystko już zapiął na ostatni guzik. Podczas pokazu zamierzał zaprezentować wielokrotnie nagradzaną rasę krów Santa Gertrudis, wyhodowaną w Skylance, rodzinnym ranczu Branntów leżącym w pobliżu San Antonio. Pokaz i przyjęcie zaplanowano na olbrzymią skalę, zaproszono sławne osobistości ze świata rozrywki, sportu i polityki, a nawet członków rodziny królewskiej. Ojcu zależało na obecności całej rodziny, a zwłaszcza Morie, która powinna wspomóc matkę w pełnieniu honorów domu. Z uwagi na skalę przedsięwzięcia Shelby mogłaby sobie sama nie poradzić.

– Na pewno przyjadę, mamo, choćby tylko na ten jeden wieczór – obiecała solennie. – Powtórz to ojcu, żeby się nie zamartwiał.

– Oczywiście, kochanie… – Shelby milczała przez chwilę. – Wiesz, jesteś do niego podobna.

– Cort o wiele bardziej go przypomina. To dopiero charakterek!

– Twój brat się uspokoi, ale dopiero wtedy, kiedy spotka kobietę, która zdoła z nim wytrzymać. Co wcale nie jest takie łatwe…

– Och, mamo! – zawołała rozbawiona Morie. – Tata znalazł ciebie, więc dla biednego Corta też jest nadzieja.

– Obyś miała rację… Niestety od jakiegoś czasu z nikim się nie umawia, a konkretnie po tym, jak ta dziewczyna z show-biznesu próbowała uwieść go w kinie. Strasznie go zszokowała, kiedy oświadczyła, że w swoim mieście robiła to we wszystkich eleganckich salach kinowych. – Matka się zaśmiała. – Twój brat buja w obłokach. Dla niego wszystkie kobiety to delikatne eteryczne istoty, które potrzebują opieki i ochrony. – Zamilkła na chwilę, po czym dodała: – Naprawdę powinien przestać oglądać stare filmy.

– Powiedz mu, żeby obejrzał kilka z Bette Davis – poradziła Morie. – To najnowocześniejsza aktorka, jaką widziałam, chociaż szczyt sławy osiągnęła w latach czterdziestych.

– Uwielbiałam jej filmy.

– Ja też, mamo… – Morie zawahała się na moment. – Lubię też stare filmy babci.

Maria Kane była niegdyś sławną gwiazdą filmową, lecz z córką łączyły ją bardzo trudne, czasami chłodne, a czasami burzliwe stosunki. Shelby wciąż nie doszła z tym do ładu, nadal cierpiała z tego powodu, o czym Morie doskonale wiedziała. I teraz, ku swemu zaskoczeniu, usłyszała:

– Też je lubię, kochanie. – Shelby przerwała na moment. – Wiesz, tak naprawdę w ogóle nie znałam mamy. Opiekowały się mną nianie i gosposie, aż wreszcie zamieszkałam z ciotką. – Nie kryła smutku. – Ciotka starała się jak mogła, ale cóż… Wiesz, co po śmierci mamy powiedział Brad, jej ostatni mąż?

– Tak, mamo? – ponagliła delikatnie, gdy Shelby długo milczała.

– Pojechałam do Hollywood, pogrzeb wyznaczono na następny dzień. Bardzo lubiłam Brada, był mądry, ciepły, szczery i bardzo cierpiał po śmierci żony. Pamiętam tamten wieczór. Siedzieliśmy na tarasie, zapadał zmierzch. Właśnie wtedy Brad powiedział coś bardzo ważnego. Że Maria tak naprawdę nigdy nie dorosła i jeśli chce się ją zrozumieć, trzeba o tym pamiętać. Oceniana jak osoba dorosła, zasługuje na potępienie, tyle że pozostała nastolatką.

– Mamo, może to jest klucz, żebyś…

– Wiem, skarbie. Wciąż się z tym zmagam. Mam kochanego męża i dorosłe dzieci, a wciąż nie uporałam się z własnym dzieciństwem… Ale porzućmy te smutki. Morie, powiedz, co w tej chwili najbardziej by cię ucieszyło?

– Pieczony dorsz à la Shelby Brannt! – zawołała bez namysłu.

– Coś takiego! – rzekła ze śmiechem Shelby.

– Mamo, nikt tak nie przyrządza ryb jak ty, a tutaj nie przepadają za rybami, więc prawie ich nie jemy. Marzę o delikatnie upieczonych filetach z dorsza ze świeżymi ziołami i masłem. O rany, już mi ślinka pociekła!

– Kiedy przyjedziesz do domu, zrobię je dla ciebie. Ale powinnaś nauczyć się sama je przyrządzać. Skoro wyprowadziłaś się od nas i mieszkasz samodzielnie, musisz umieć gotować.

– Zawsze mogę coś zamówić.

– Owszem, ale nie ma to jak domowa kuchnia.

– Twoja na pewno. – Morie zerknęła na zegarek. – Muszę już kończyć, mamo. Dzisiaj kąpiemy bydło w płynie odkażającym. Okropna robota.

– Znasz sprawę, każdej wiosny przyglądałaś się takiej kąpieli na naszym ranczu.

– Tęsknię za tobą, mamo.

– A ja za tobą, skarbie.

– I kocham cię.

– Ja ciebie też. No to pędź do swoich obowiązków. Pa.

– Pa, mamo.

Ubierając się, Morie wciąż myślała o matce. Jest po prostu nadzwyczajna. Czuła i dobra, mądra i piękna, a przy tym, kiedy trzeba, ujawniająca ogromny temperament. No i była wszechstronnie utalentowana. A już jej sztuka kulinarna! Karmiona prostymi potrawami na ranczu, Morie marzyła, by zasiąść do matczynego stołu. Potrafiła upitrasić egzotyczne i najbardziej ekstrawaganckie potrawy albo wydać wytworną kolację dla członków rodziny królewskiej. Morie bardzo ją za wszystko podziwiała, ale mamina kolacyjka… mniam, mniam!

Podziwiała również tatę. Miała natomiast serdecznie dosyć facetów, którzy umawiali się z nią, mając na uwadze tylko jedno: małżeństwo, które ustawi ich finansowo na resztę życia. Zadziwiające, jak wielu z nich traktowało ją jako środek do zdobycia majątku! Żałosne… Ostatni przyznał z zaskakującą szczerością, że jego ojciec poradził mu, by poślubił dziedziczkę fortuny, a tak się składa, że Morie przynajmniej jest ładniejsza od innych posażnych panien, o które zabiegał.

Sklęła go, na czym świat stoi, a wtedy do pokoju akurat wszedł tata. Gdy zorientował się, w czym rzecz, natychmiast przegonił na cztery wiatry niefortunnego zalotnika.

Morie poczuła się zdruzgotana. Naprawdę lubiła młodego księgowego, który przyjechał do miasta, aby przeprowadzić audyt w jednej z firm. Kompletnie go nie wyczuła, dlaczego zabiegał o jej uwagę podczas fiesty. Okazało się jednak, że wcześniej zrobił dokładne rozpoznanie i wiedział, kim jest Morie, z jakiej rodziny pochodzi i na jaki posag może liczyć. Miał nienaganne maniery, umiejętnie ją uwodził, grał na niej jak wirtuoz na instrumencie, sprawił, że poczuła się piękna i pożądana, rodziło się w niej prawdziwe uczucie.

I nagle zaczął mówić o pieniądzach, sprawdzać, czy kalkulacje dotyczące posagu Morie są prawdziwe. Poczuła się głęboko urażona, rozczarowana i poniżona, oczywiście też wściekła, dlatego z hukiem zerwała znajomość. Marzyła o mężczyźnie, który pokocha ją ze względu na nią samą, a nie na pieniądze przyszłego teścia, jednego z najbogatszych teksańskich ranczerów.

Dlatego cyniczny i podły księgowy nawet w jej myślach pozostał tylko cynicznym i podłym księgowym. Symbolicznie dokonała na nim egzekucji, wymazując z pamięci jego imię i nazwisko.

O tym wszystkim myślała, pomagając kąpać bydło w obrzydliwie śmierdzącym płynie odkażającym. Był maj, krowy się cieliły i trzeba je było zabezpieczać przed pasożytami. I znów tknęła ją myśl, czy jednak nie zwariowała, gdy postanowiła wyjechać z domu i podjąć tutaj pracę.

– Pachnie jak eleganckie perfumy, co? – zagadnął z uśmiechem Red Davis, rudy piegowaty kowboj dobiegający czterdziestki, o niebieskich oczach i szelmowskim usposobieniu.

Od wczesnej młodości pracował na ranczach, lecz nigdzie zbyt długo nie zagrzał miejsca. Rzuciła mu wymowne spojrzenie, po czym poskarżyła się:

– Ubranie do wyrzucenia. Nigdy nie pozbędę się tego smrodu.

– No, mogłabyś. – Red uśmiechnął się pod szerokim rondem słomkowego kapelusza. – Oto, co powinnaś zrobić, panno Morie. Idź późną nocą do lasu i zaczekaj na skunksa. Wtedy pobiegnij ku niemu. Zacznie tupać przednimi łapami, by cię ostrzec, a potem odwróci się tyłem, uniesie ogon i…

– Przestań, Red! – jęknęła.

– Zaczekaj i posłuchaj – kontynuował z powagą. – Gdy już cię spryska i będziesz musiała zakopać w ziemi ubranie i wykąpać się w soku pomidorowym, zapomnisz o tym miłym zapachu płynu odkażającego. Pojmujesz? To rozwiązałoby twój kłopot!

– Zaraz się przekonasz, co to są kłopoty! – zawołała rozeźlona.

Roześmiał się.

– No co ty! – odparł rozbawiony. – Trzeba mieć poczucie humoru, żeby pracować przy oporządzaniu bydła.

– Jasne, zgadzam się, ale jakoś mi nie starcza poczucia humoru, gdy stoję przy sadzawce pełnej… Aaaaach! – Ten okrzyk był w pełni uzasadniony, bo wpadł na nią rozbrykany cielak.

Przewrócił ją, ale to się zdarza. Nie każdemu jednak się zdarza wylądować na brzuchu w obrzydliwym płynie odkażającym. Zbryzgał włosy, dostał się do ust i oczu. Podniosła się na klęczki i ogarnięta dziką furią walnęła rękami w śmierdzącą ciecz, co niestety tylko pogorszyło sytuację.

Red dowiódł, że ma rewelacyjne poczucie humoru, jako że po prostu wył ze śmiechu.

– Przestań rżeć! – wrzasnęła.

– Czyżbyśmy odkażali również ludzi? – odezwał się Mallory.

– A tak! – jeszcze głośniej wrzasnęła Morie, bo już nie zwykła furia ją napędzała, ale całe ich stado. I oczywiście znów walnęła dłonią w płyn, opryskując twarz i nieskazitelnie białą koszulę Mallory’ego.

I nagle się opamiętała. Nie wygląda to dobrze, pomyślała, sponiewierałam szefa. Czyli wylatuję z roboty. I jak niepyszna muszę wracać do domu…

Mallory otarł twarz chusteczką i obrzucił Morie długim, wymownym spojrzeniem.

– Oto dlaczego moje koszule tak krótko pozostają białe – skomentował, spoglądając cierpko na Reda, który nadal zwijał się ze śmiechu. – Już się boję, co powie Mavie, kiedy będzie musiała usunąć te plamy. A wszystko przez ciebie. – Oskarżycielsko wskazał Morie. – Na ciebie ceduję wszelkie wyjaśnienia, gdy zacznie ciskać talerzami, miskami, nożami czy co tam wpadnie jej w ręce!

Mavie była gospodynią na ranczu i miała krewkie usposobienie, toteż wszyscy się jej bali.

– Nie zwolni mnie pan? – spytała Morie bardzo nieśmiało, co raczej nie leżało w jej charakterze.

Wydął zmysłowe wargi, a w jego czarnych oczach coś zamigotało.

– W dzisiejszych czasach mało kto zgadza się pławić bydło w tym paskudztwie – odparł rozbawiony. – Już wolę się wykąpać, niż szukać kogoś na twoje miejsce.

Morie wytarła nos chusteczką, ale niewiele to pomogło, bo smród był wszechobecny, dlatego skomentowała w przypływie czarnego humoru:

– Przynajmniej jest z tego jakaś korzyść. Wszystkie komary pouciekały.

– Akurat! – zaoponował Red. – Uwielbiają ten fetorek. Rozejrzyj się tylko… Gdzie pan idzie, szefie?

Mallory nie odpowiedział, tylko zachichotał i tyle go widzieli.

Morie westchnęła z ulgą i dokładnie wytarła twarz.

– A to niespodzianka – mruknęła. – Byłam pewna, że mnie wyleje.

– Co ty, szef to równy gość. Pewnego razu Cane wdał się z nim w bójkę z powodu kobiety, która natrętnie do niego wydzwaniała. Szef dla żartu przełączył rozmowę na siebie. Cane się wściekł i wrzucił go głową naprzód do koryta z wodą.

– Dobry Boże!

– Szef był zszokowany, lecz nie zrobił z tego afery. Cane po raz pierwszy od powrotu z wojska tak się zachował, jak prawdziwy facet. Dotąd uważał, że brak ręki spowalnia go i ogranicza sprawność. Ale można powiedzieć, że wreszcie przystosował się do kalectwa. Szef to nie ułomek, a jednak przerzucił go przez ramię i cisnął do koryta.

– O rany!

– Musisz coś wiedzieć. – Red spoważniał. – Każdy z braci Kirków ma swoje problemy, ale to przyzwoici, uczciwi i ciężko pracujący ludzie. Zrobilibyśmy dla nich wszystko, a przede wszystkim nikt się nie obija. A oni troszczą się o nas i wybaczają różne wpadki. – Skrzywił się. – Gdyby było inaczej, już dawno by mnie wylali.

– Popełniłeś jakąś pomyłkę w pracy, tak? A może ochlapałeś szefa pestycydami?

– Nie, zrobiłem coś o wiele gorszego. A skończyło się tylko na tym, że przesiedziałem trochę w areszcie i usłyszałem kazanie od szefa. – Uśmiechnął się. – To mój najpoważniejszy wyskok w ciągu ostatnich lat.

– Większość ludzi co jakiś czas pakuje się w kłopoty – powiedziała sentencjonalnie.

– To prawda. Jedyne, za co cię tu wyleją, to kradzież. Nie wiem, dlaczego szef inne występki bagatelizuje, a do tego przywiązuje tak wielką wagę, ale w zeszłym roku zwolnił faceta za to, że buchnął wiertarkę. Powiedział, że dla złodziei nie ma tu miejsca. Cane omal nie pobił tego gościa. – Potrząsnął głową. – Pod pewnymi względami Kirkowie to dziwni ludzie.

– Może chodzi o jakieś dawniejsze przeżycia?

– Możliwe. – Zniżył głos. – Ta dziewczyna, Gelly, z którą szef się spotyka, wygląda podejrzanie. Kiedy sprowadziła się w te strony z ojcem, krążyły różne plotki o tym, w jaki sposób stali się właścicielami dawnej posiadłości Barnesa, gdzie zamieszkali. – Skrzywił się. – To ślicznotka, nie przeczę, ale moim zdaniem szef głupio robi, że się z nią zadaje. Dziwna rzecz z tym zaginięciem wiertarki. – Zadumał się na moment. – Nie lubiła tego kowboja, ponieważ jej pyskował. Była w baraku pracowników tuż przedtem, zanim szef znalazł wiertarkę w torbie tego faceta, a on przysięgał, że jest niewinny. Jednak nic mu to nie dało, natychmiast został zwolniony.

Przez plecy Morie przebiegł zimny dreszcz. Tylko raz widziała przyjaciółkę Mallory’ego, ale to wystarczyło, by zyskała pewność, że ta kobieta jest fałszywa i jedynie udaje wyrafinowaną. Większość mężczyzn nie orientuje się w bieżącej modzie obowiązującej w wyższych kręgach towarzyskich, lecz Morie dobrze się na tym znała i od pierwszego spojrzenia poznała, że Gelly Bruner nosi stroje w zeszłorocznych kolorach i stylu. Morie oglądała pokazy Tygodnia Mody, w domu prenumerowała kilka angielskich i francuskich żurnali, a jej garderoba odzwierciedlała najnowsze trendy. Shelby w młodości była topową modelką i zna wielu sławnych projektantów mody, którzy chętnie ubierają także jej córkę.

Oczywiście Morie na ranczu Kirków nie zdradziła swojej wiedzy o modzie, bo to dałoby innym wiele do myślenia, a chciała żyć jak zwykła, niezależna, pracująca młoda kobieta.

– Chodziłaś do college’u, prawda? – Red uśmiechnął się, widząc jej zaskoczenie. – Pamiętaj, że na ranczu nie mamy żadnych sekretów. Jesteśmy jedną wielką rodziną i wiemy o sobie wszystko.

– Tak, niedawno ukończyłam college – przyznała, bo nic innego jej nie pozostało. Zresztą wyjawiła to już szefowi.

– Mieszkałaś w koedukacyjnym akademiku? Faceci i dziewczyny razem na kupie? – spytał wyraźnie zaciekawiony.

– Nie. Rodzice wychowali mnie według surowych zasad. Pewnie uznasz, że jestem staroświecka, ale mieszkałam z przyjaciółką w wynajętym lokalu poza kampusem.

– Prawdziwy dinozaur z ciebie! – zawołał zdziwiony, lecz w jego oczach błysnęła wyraźna aprobata.

– Zgadza się, powinni mnie trzymać w ogrodzie zoologicznym – zakpiła, po czym dodała już z powagą. – Nie ze wszystkim pasuję do współczesnego społeczeństwa. Dlatego znalazłam się tutaj.

– Rozumiem… Nie ty jedna jesteś w Rancho Real z tego powodu. Wielu z nas ucieka przed tak zwaną nowoczesną cywilizacją. – Pochylił się ku niej. – Uwielbiam to miejsce.

– Ja również.

Spojrzał na niebo i powiedział:

– Morie, pośpieszmy się z robotą. Popatrz na te chmury. Znowu zapowiadano deszcz. – Zasępił się. – Gdy dodać topniejące śniegi, pozostaje nam się tylko modlić, by ominęła nas powódź.

– Albo kolejne śnieżyce. – Wiedziała już, że pogody w Wyomingu nie da się przewidzieć. Na przykład całkiem niedawno zaspy śnieżne uniemożliwiły wielu ranczerom dotarcie do bydła, w efekcie czego agencje rządowe w trybie ratunkowym musiały zorganizować lotnicze zrzuty paszy dla głodujących zwierząt.

Obecnie problem stanowił topniejący śnieg, a także, z uwagi na nietypowo wysoką temperaturę, plaga komarów i innych szkodników zagrażających zdrowiu bydła.

– Pochodzisz z Południa, prawda? – zapytał Red. – Skąd dokładnie?

– Coś taki ciekaw? – Wydęła wargi. – Okej, z Południa, ale skąd dokładnie, tego ci nie powiem.

– Z Teksasu. – Gdy spojrzała na niego zaskoczona, wyjaśnił rozbawiony: – Szef ma w komputerze kopię twojego prawa jazdy, to sobie ją obejrzałem, jak włamałem mu się do komputera.

– Red! – zawołała oburzona.

– No co? Przynajmniej już nie włamuję się do systemu CIA. A uwielbiałem to robić, zanim wpadłem!

– To… to okropne!

– Każdy ma jakieś hobby. – Wzruszył ramionami. – Na szczęście nie przymknęli mnie na długo. Dasz wiarę, że nawet mi zaproponowali pracę w oddziale do zwalczania cyberprzestępczości? Może kiedyś przyjmę ich ofertę. Ale jak na razie wolę pracować fizycznie na ranczu.

– Red, jesteś zadziwiającym człowiekiem!

– Niewiele jeszcze o mnie wiesz, panienko Morie – rzucił kpiąco. – No, wracajmy do roboty.

Tytuł oryginału:

Wyoming Tough

Pierwsze wydanie:

Ballantine Books 1997

Opracowanie graficzne okładki:

Robert Dąbrowski

Redaktor serii:

Grażyna Ordęga

Opracowanie redakcyjne:

Władysław Ordęga

Korekta:

Małgorzata Narewska

© 1997 by Susan Kyle

© for the Polish edition by Harlequin Polska sp. z o.o., Warszawa 2013

Wszystkie prawa zastrzeżone, łącznie z prawem reprodukcji części lub całości dzieła w jakiejkolwiek formie.

Wydanie niniejsze zostało opublikowane w porozumieniu z Harlequin Enterprises II B.V.

Wszystkie postacie w tej książce są fikcyjne.

Jakiekolwiek podobieństwo do osób rzeczywistych – żywych lub umarłych – jest całkowicie przypadkowe.

Harlequin Polska sp. z o.o.

02-516 Warszawa, ul. Starościńska 1B lokal 24-25

www.harlequin.pl

ISBN 978-83-238-9508-4

Konwersja do formatu MOBI:

Legimi Sp. z o.o.

Spis treści

Strona tytułowa

Rozdział pierwszy

Strona redakcyjna